Η Μύγα Θυμάται… “Η Νέγρα”

«Δεν επέλεξα εγώ να τραγουδώ για τους ανθρώπους. Η Ζωή με επέλεξε να τραγουδώ», έλεγε χαρακτηριστικά η Μερσέδες Σόσα (Mercedes Sosa), γνωστή και ως «Η Νέγρα» (La Negra), λόγω των πυκνών μαύρων μαλλιών της· η ερμηνεύτρια που έφερε με τη φωνή της, από την Αργεντινή σε όλο τον κόσμο τη φωνή των λαών της Λατινικής Αμερικής.

Γεννήθηκε Σαν Σήμερα, στις 9 Ιουλίου 1935, στο San Miguel de Tucumán, την πρωτεύουσα της μικρότερης περιφέρειας, σε μια οικογένεια της εργατικής τάξης καταβολών Γαλλικών και Quechuan. Ο χορός και το τραγούδι μελωδιών των παραδόσεων της Νοτίου Αμερικής από νωρίς μπήκαν στη ζωή της. Σε ηλικία 15 ετών νίκησε σε διαγωνισμό που διοργάνωσε τοπικός ραδιοφωνικός σταθμός. Η διάκρισή της αυτή καθόρισε και τα πρώτα της βήματα στο χώρο της δισκογραφίας, καθώς το βραβείο ήταν ένα δίμηνο συμβόλαιο εμφανίσεων για τον ραδιοφωνικό σταθμό.

Στα πρώτα της επαγγελματικά πλέον βήματα, η Μερσέδες Σόσα τραγουδούσε ένα ευρύ ρεπερτόριο δημοφιλούς μουσικής, καθιερώνοντας το όνομά της ως ανερχόμενο ταλέντο. Η στροφή στο ρεπερτόριό της, αρχίζει να πραγματοποιείται από κοινού με τον σύζυγό της και επίσης μουσικό Manuel Oscar Matus. Το ζευγάρι ξεκίνησε την αναζήτησή του για νέα μονοπάτια στη Λατινοαμερικάνικη μουσική παράδοση.

Οι αναζητήσεις τους τούς οδηγούν στο ιδίωμα του nueva canción, του μουσικού «κινήματος» στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, ιδιότυπου τόσο αναφορικά με την τοπικότητά του και τα στοιχεία των εκεί παραδόσεων και αναφορών που ενσωμάτωσε, όσο και σε σύμπλευση με αντίστοιχα μουσικά κινήματα σε διάφορες χώρες του Δυτικού Κόσμου, την ίδια χρονική περίοδο, που ενσωμάτωναν στοιχεία των εκάστοτε παραδόσεων, με σύγχρονες αναφορές, και κυρίως, στίχο ο οποίος έθιγε καίρια πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα της επικαιρότητας. Άλλωστε ήταν μια περίοδος που εξελίσσονταν τα κινήματα για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων στην Αμερική, οι διεκδικήσεις των ομοφυλόφιλων, οι αγώνες ενάντια στην αποικιοκρατία, αλλά και ενάντια στις τότε δικτατορίες.

Στη Λατινική Αμερική, και στην παράδοση του nueva canción, η φωνή και η μουσική της Σόσα και του Matus ενώθηκε με αυτές του Χιλιανού Victor Jara, και του Κουβανού Silvio Rodríguez. Οι «τροβαδούροι» της Λατινικής Αμερικής που δημιουργώντας νέα μονοπάτια έκφρασης, τραγούδησαν τους αγώνες ενάντια στα πολιτικά καθεστώτα της Νοτιοαμερικανικής Ηπείρου. Επιλέγοντας να τραγουδήσει για τους αδικημένους, ενάντια σε κάθε κοινωνική και πολιτική αδικία, η Σόσα καθιερώθηκε ως «η φωνή αυτών που δεν έχουν φωνή». Από τα πιο γνωστά τραγούδια αυτής της περιόδου είναι και η επανερμηνεία της  στο «Αν ο Τραγουδιστής Σιωπήσει» του Horacio Guarany. Τόσο η ιδιαίτερη χροιά της φωνής της, όσο και ο τρόπος ερμηνείας της συνέβαλαν στη διεύρυνση της απήχησης του nueva canción.

H δημοφιλία της ξεπερνάει τα σύνορα της Αργεντινής, αλλά και της Νότιας Αμερικής. Η δεκαετία του 1970 τη βρίσκει να περιοδεύει διεθνώς, στον απόηχο και του άλμπουμ της του 1972 “Hasta la Victoria”, αφιερωμένο στους εργατικούς αγώνες. Άλλωστε, πέρα από το ιδιαίτερο μουσικό στιλ, αυτό που ξεχώρισε τις δημιουργίες της Σόσα, ήταν η ανάδειξη του Ανθρώπου, της Ζωής και του Έργου του, μέσα από τους στίχους των τραγουδιών της· η μετακύλιση του ενδιαφέροντος από τη φύση, και τα τοπία, στον Άνθρωπο.

Το στρατιωτικό πραξικόπημα του Jorge Videla το Μάρτιο του 1976 που εγκαθίδρυσε Δικτατορία αρχικά λογόκρινε ορισμένα τραγούδια της, σύντομα όμως προχώρησε στην παρενόχλησή της. «Η φωνή της ελευθερίας» δεν θα μπορούσε άλλωστε να μείνει ανενόχλητη. Στις αρχές του 1979 ο στρατός διέκοψε συναυλία της σε πανεπιστήμιο της πόλης La Plata, την εξευτελίσανε ψάχνοντάς την επί σκηνής, και συνέλαβαν αυτή και τα 350 άτομα του ακροατηρίου της. Η Σόσα ήταν σε περιορισμό για 18 ώρες και απελευθερώθηκε κατόπιν διεθνούς πίεσης, και πληρωμής χρηματικού προστίμου. Το περιστατικό αυτό, σε συνδυασμό με πλήθος απειλών για τη ζωή της, την οδήγησαν να αυτοεξοριστεί στην Ευρώπη, όπου έζησε στη Μαδρίτη και το Παρίσι, μέχρι και το 1982, οπότε και επέστρεψε στην Αργεντινή. Αν και η δικτατορία διατηρούσε την εξουσία, η διεθνής της φήμη την προστάτευε από τη δίωξη.

Έτσι κατόρθωσε να δώσει μια σειρά συναυλιών στο Teatro Colón του Buenos Aires, όπου μοιράστηκε τη σκηνή με άλλους διακεκριμένους Αργεντίνους τραγουδιστές. Οι συναυλίες αυτές ηχογραφήθηκαν και κυκλοφόρησαν  μετά το τέλος της δικτατορίας.

Οι περιοδείες της συνεχίστηκαν, όπως επίσης και οι εμφανίσεις της και δισκογραφικές συμπράξεις με καλλιτέχνες όπως ο Luciano Pavarotti, o Sting, η Shakira, αλλά και Χάρις Αλεξίου, Νάνα Μούσχουρη, Μαρία Φαραντούρη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνεργασία της με τον René Pérez, για το «Τραγούδι για ένα Παιδί στους Δρόμους».

Σε μια καριέρα διάρκειας έξι δεκαετιών, κυκλοφόρησε 70 άλμπουμ. Κέρδισε τρία βραβεία Grammy latin μουσικής, καθώς και πληθώρα τιμητικών τίτλων για το κοινωνικό της έργο, εκ των οποίων το βραβείο των Ηνωμένων Εθνών για την υπεράσπιση των γυναικείων δικαιωμάτων (UNIFEM Prize).

H πολιτική της δραστηριότητα και εναντίωση συνεχίστηκε και κατά την προεδρία του Carlos Menem.

Πέθανε από κίρρωση του ήπατος στις 4 Οκτωβρίου 2009.

H Μνήμη της Μύγας για τη Μερσέδες Σόσα κλείνει με μια συνεργασία της με τους Apurimac, αφετηρία της οποίας ήταν η μακρόχρονη φιλία με τον Ιωσήφ Αρμάντο που της είχε δώσει ένα τραγούδι στις αρχές της δεκαετία του ’80. Έτσι, η Μερσέδες Σόσα, παρά την ομολογούμενη και από την ίδια δυσκολία της να τραγουδήσει στα ελληνικά, δέχτηκε να ερμηνεύσει το κομμάτι «Βράχια Γυμνά», το οποίο περιλαμβάνεται στο άλμπουμ των Apurimac «Στις γειτονιές του Νότου».

Επιμέλεια: Χρυσή Κυρατσού

Σχετικά με miga art press

Τέχνη. Και καθημερινότητα. Αλλά και πώς η Τέχνη μπαίνει μέσα στην καθημερινότητά μας, ή μήπως η καθημερινότητά μας περιστρέφεται γύρω από την Τέχνη; Και σκέψεις και συναισθήματα, έτσι όπως αυτά διαμορφώνονται από την επαφή μας με την Τέχνη, αλλά και από την κοινωνική πραγματικότητα στην οποία ζούμε. Οι τρόποι που την αντιλαμβανόμαστε και την συναισθανόμαστε. Και την Τέχνη και την καθημερινότητα. Εν τέλει, και εν ολίγοις, ο λόγος μας για Τέχνη μέσα στην καθημερινότητά μας. Κι εδώ προκύπτει το εξής: τι να πρωτο-πει κανείς; Τι να πρωτο-γράψει; Από ποια θέση; Ερωτήματα που μας ώθησαν να φτιάξουμε αυτό το blog, έτσι ώστε, από κάποια αφετηρία, και μέσω του γραπτού λόγου, να ξεκινήσουμε από κάπου. Μαζί σας. Και αν η Τέχνη γίνεται καμβάς για τα συναισθήματα και για τις σκέψεις μας, ταυτόχρονα δεν αποκλείεται να διαταράσσει τα «κοινώς αποδεκτά», την «κοινή λογική», την «κοινή ησυχία». Για να βάλει –ή μήπως να σχηματοποιήσει υπάρχουσες- νέες δυναμικές στα κοινά κείμενα. Και κάπως έτσι προέκυψε η «Μύγα». Έντομο μικρό, -και όμως σκέφτεσαι κάτι πιο ενοχλητικό, ιδίως σε μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, σαν αυτές που έρχονται; Ασταμάτητη, και με έναν ασίγαστο βόμβο, ικανότητα στο να «ενοχλήσει», και –γιατί όχι;-, να «διαταράξει». Καλές πτήσεις! Η Συντακτική Ομάδα του «Μύγα Art Press»

Δείτε όλα τα άρθρα του/της miga art press →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *