Σταν Λι.. Στα 95, αφήνει τους υπερήρωες, για να σκιτσάρει τον “παράδεισο”

O Στάνλεϊ Μάρτιν Λίμπερ γεννήθηκε στη γωνία της 98ης οδού West και West End Avenue στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, στο διαμέρισμα των Ρουμανο-εβραίων μεταναστών γονέων του, της Celia (το γένος Solomon) και του Jack Lieber. Ο πατέρας του ήταν ράφτης. Εργάστηκε μόνο σποραδικά μετά τη Μεγάλη Ύφεση, μέχρι που και η οικογένεια μετακόμισε στο Fort Washington Avenue, στο Washington Heights, στο Μανχάταν. Όταν ο Λι ήταν σχεδόν 9 ετών, γεννήθηκε ο αδελφός του, Λάρι. Είχε πει πως το 2006, ως παιδί, είχε επηρεαστεί από τα βιβλία και τις ταινίες, ιδίως εκείνες με τον Έρολ Φλυν σε ηρωικούς ρόλους. Στην εφηβεία του, η οικογένεια μετακόμισε σε ένα διαμέρισμα στο Μπρονξ. O Λι το περιέγραφε ως «ένα διαμέρισμα τρίτου ορόφου με θέα από πίσω», με τον ίδιο και τον αδελφό του να μοιράζονται ένα υπνοδωμάτιο και τους γονείς τους, να κοιμούνται σε έναν πτυσσόμενο καναπέ.

Τα πρώτα χρόνια, εργάστηκε σε θέσεις μερικής απασχόλησης, όπως να γράφει νεκρολογίες για μια υπηρεσία ειδήσεων και δελτία τύπου για το Εθνικό Κέντρο Φυματίωσης. Έκανε παράδοση σάντουιτς για το φαρμακείο Jack May στα γραφεία στο Ροκφέλερ Σέντερ, εργάζεται ως κλητήρας για έναν κατασκευαστή παντελονιών, εγκαινιάζοντας στο θέατρο Rivoli στο Μπρόντγουεϊ, και πουλώντας συνδρομές στην εφημερίδα New York Herald Tribune. Αποφοίτησε το λύκειο νωρίς, σε ηλικία 16,5 ετών το 1939, και εντάχθηκε στο WPA Federal Theatre Project.

Δύο μέρες πριν έγινε γνωστή η είδηση του θανάτου του . Επίτιμος πρόεδρος της Marvel κι ένας από τους πιο θρυλικούς συγγραφείς κόμιξ του περασμένου αιώνα. Εμπνευστής ηρώων όπως ο Spider Man, οι Fantastic Four, οι X-Men, ο Hulk, ο Thor, οι Avengers και πολλών ακόμα, έβαλε τα θεμέλια για μια πραγματική αυτοκρατορία, που πλέον κινείται πολύ πέραν των κόμιξ, με ολόκληρες σειρές προϊόντων, αλλά κυρίως με τα κινηματογραφικά φραντσάιζ που σπάνε ταμεία σε όλο τον κόσμο.


“Σκεφτόμουν ότι αυτό που έκανα δεν ήταν πολύ σημαντικό”, δήλωνε το 2014. “Οι άνθρωποι χτίζουν γέφυρες και ασχολούνται με την ιατρική έρευνα. Εγώ έκανα ιστορίες για φανταστικούς ανθρώπους που κάνουν εξαιρετικά, τρελά πράγματα και φορούν στολές”

Η πρώτη του συμμετοχή σε κόμικ ήταν στο τεύχος ‘Captain America Foils the Traitor’s Revenge’ στο τρίτο τευχος της σειράς του Captain America, τον Μάιο του 1941 (στην Timely Comics που μετεξελίχθηκε στα 60s σε Marvel). Σε αυτό το τεύχος για πρώτη φορά ο Captain εμφανίζεται να εκτοξεύει την ασπίδα του σαν frisbee. Ο Λι εμφανίζεται εδώ ως κειμενογράφος και για πρώτη φορά χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο με το οποίο έγινε διάσημος μιας και το πραγματικό του όνομα ήταν Stan Lieber.

Με την επανάσταση στην αφήγηση των κόμικ καθιέρωσε τις αδυναμίες ως μυστικά δύναμης των σούπερ ηρώων του που σώζουν την ανθρωπότητα από το κακό.

Αυτό δεν είχε συμβεί ποτέ πριν τη δεκαετία του ’50, μέχρι την στιγμή που ο Λι ξεκίνησε να σχεδιάζει με πένα την δική του επανάστασή.

“Δεν νομίζω ότι όταν κάποιος διαθέτει υπερδυνάμεις είναι αλώβητος από τα προβλήματα της ζωής. Προσπάθησα να δημιουργήσω χαρακτήρες που θα ενδιαφέρουν τον αναγνώστη και θα τον κάνουν να ταυτιστεί μαζί τους”

Παραδοσιακά υποστηρικτής των Δημοκρατικών, ο Σταν Λι αρεσκόταν στο να περηφανεύεται πως ήταν ο πρώτος δημιουργός που από το 1963 εισήγαγε τους πρώτους Εβραίους, μαύρους και γκέι χαρακτήρες στα κόμιξ του.

Κάποια χαρακτηριστικά αποτυπώματα βρίσκουμε στα έργα του, όπου σκίτσαρε τον πρώτο μαύρο σούπερ ήρωα, τον Falcon, ο οποίος είχε κάνει ντεμπούτο στη σειρά του Captain America, αλλά και με την Wonder Woman, που εμφανίζεται ως ακτιβίστρια που προσπαθεί να παρεμποδίσει μια ανασκαφή σε αρχαιολογικό μνημείο. Εκεί συναντά μια αρχαία “πλάκα” που απελευθερώνει δύο πνεύματα. Το πνεύμα του φωτός που μπαίνει μέσα της και του σκότους που μπαίνει μέσα στον πρόεδρο της εταιρείας που προσπαθεί να καταπατήσει το μνημείο.

Από την άλλη πάλι όπως κάθε μεγάλος καλλιτέχνης δημιουργεί ένα έργο εν μέσω των αντιθέσεων. Μία γνωστή, αλλά σίγουρα λιγότερο προβεβλημένη πτυχή του έργου του, που αφορά τον μακαρθικού τύπου αντικομμουνισμό που πρόβαλλαν πολλοί ήρωες δικοί του, αλλά και συνολικά της «οικογένειας» της Marvel, συμμετέχοντας στην ψυχροπολεμική υστερία της εποχής.

Ο αντικομμουνισμός της εταιρείας, δεν ήταν φυσικά προνόμιό της μέσα στο κλάδο, έγινε όμως με τρόπο σαφώς πιο συστηματικό και άμεσο σε σχέση με το βασικό ανταγωνιστή της, τη DC, συμβάλλοντας μάλιστα και στην οικονομική ανάκαμψη του τμήματος κόμιξ της εταιρείας, που αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, ιδιαίτερα στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Τα πρώτα βήματα προς τον ανοιχτό αντικομμουνισμό είχαν γίνει νωρίτερα μέσω της σειρά του Κάπταιν Αμέρικα, του γνωστότερου ως τότε ήρωα της εταιρείας, που όμως δεν ανήκε στον Σταν Λι, αλλά είχε δημιουργηθεί το 1941 από τους Joe Simon και Jack Kirby.

Μέσα στο 1954 εμφανίστηκε ολόκληρη σειρά με τον τίτλο «Captain America, Commie Smasher», στην οποία ανήκουν τεύχη όπως «Αντεπίθεση στους Σοβιετικούς» και «Δείτε τον Κάπταιν Αμέρικα να αψηφά τις κομμουνιστικές ορδές». Ο Σταν Λι όμως ήταν εκείνος που επιδόθηκε με μεγαλύτερο ζήλο στη δημιουργία ηρώων που στο ρεπερτόριό τους είχαν λιγότερο ή περισσότερο συχνά την καταπολέμηση «κακών» με άμεσες ή έμμεσες κομμουνιστικές αναφορές.

Ο αντισοβιετισμός βρίσκεται κυριολεκτικά στο DNA των Fantastic Four, καθώς στο πρώτο τεύχος μαθαίνουμε ότι οι τέσσερις ήρωες απέκτησαν υπερφυσικές ικανότητες λόγω έκθεσης σε κοσμική ακτινοβολία σε δοκιμαστική πτήση πειραματικού πυραύλου. Σκοπός του πειράματος ήταν να νικήσουν την ΕΣΣΔ, ή όπως το λέει με αποφασιστικότητα η Σου Στορμ στον Μπεν Γκριμ που δεν θέλει να ρισκάρει την απογείωση: “Πρέπει να πάρουμε το ρίσκο… εκτός κι αν θέλουμε τα κομμούνια να μας νικήσουν”

Για ένα “φεγγάρι” συνεργάστηκε με τον μεγάλο “εχθρό”, τη DC Comics
Ο Λι έκανε μια σειρά κόμικ για τη DC που λεγόταν ‘Just Imagine..’ όπου “επαναπροσδιόριζε” μερικούς από τους πιο διάσημους ήρωες της DC Comics.

-Μεταξύ άλλων εμφάνιζε τον Superman σαν “θεματοφύλακα των νόμων” του Krypton που ερχόταν στη Γη σαν Saiden για να διασφαλίσει την ειρήνη στον πλανήτη και να σώσει τους ανθρώπους από μια τεχνολογική δυστοπία, πριν τηλεμεταφερθεί πάλι πίσω στον Krypton.


Μετονόμασε επίσης τον Μπάτμαν σε Wayne Williams, και τον εμφάνιζε σαν Αφροαμερικανό που είχε χάσει τον αστυνομικό πατέρα του εν ώρα υπηρεσίας. Ο Wayne φυλακίζεται για ένα έγκλημα που δεν έκανε ποτέ και μαθαίνει να ελέγχει το σώμα και το μυαλό του στη φυλακή από τον μέντορά του Frederick Grant. Μετά την αποφυλάκισή του, κρύβει την ταυτότητά του πίσω από το όνομα ‘Batman’. Στη μετέπειτα ζωή του χτίζει την περιουσία του και προσποιείται τον σωματοφύλακα του Grant ο οποίος εμφανίζεται ως ο “κανονικός” μεγιστάνας.

Ο Πίτερ Πάρκερ και ο Σπάιντερμαν δημιουργήθηκαν το 1962 από τον Σταν Λι και τον Στιβ Ντίτκο. Ο χαρακτήρας εμφανίστηκε πρώτη φορά στο κόμικς Amazing Fantasy #15 ως ένα ορφανό που το μεγάλωσε το ζευγάρι των θείων του και πέρασε την εφηβεία του δίνοντας μάχη για να συνηθίσει τις υπερδυνάμεις του, που τον ώθησαν στη μάχη κατά του εγκλήματος.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 το υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ ζήτησε από τον Λι να γράψει ένα κόμικ που να υπογραμμίζει τους κινδύνους από τη χρήση νακρωτικών. Έφτιαξε λοιπόν μια τριλογία με πρωταγωνιστή των Spider-Man στην οποία παρουσιάζεται ο Harry Osborne να έχει μια κακή εμπειρία μετά από χρήση LSD. Ωστόσο η κυβέρνηση αποφάσισε να λογοκρίνει το κόμικ παρότι παρουσίαζε τη χρήση ναρκωτικών ουσιών ως κάτι αρνητικό. Παρόλα αυτά, ο Λι αποφάσισε να κυκλοφορήσει τα τεύχη κανονικά, τα οποία εξαφανίστηκαν και έγιναν συλλεκτικά.


Ο Λι εμφανίστηκε 41 φορές συνολικά στη μεγάλη και μικρή οθόνη, ενώ μεταξύ άλλων βραβεύσεων, τιμήθηκε στις 17 Νοεμβρίου του 2008 από τις ΗΠΑ με το Εθνικό Μετάλλειο των Τεχνών, τη μεγαλύτερη καλλιτεχνική διάκριση της χώρας.

Σχετικά με miga art press

Τέχνη. Και καθημερινότητα. Αλλά και πώς η Τέχνη μπαίνει μέσα στην καθημερινότητά μας, ή μήπως η καθημερινότητά μας περιστρέφεται γύρω από την Τέχνη; Και σκέψεις και συναισθήματα, έτσι όπως αυτά διαμορφώνονται από την επαφή μας με την Τέχνη, αλλά και από την κοινωνική πραγματικότητα στην οποία ζούμε. Οι τρόποι που την αντιλαμβανόμαστε και την συναισθανόμαστε. Και την Τέχνη και την καθημερινότητα. Εν τέλει, και εν ολίγοις, ο λόγος μας για Τέχνη μέσα στην καθημερινότητά μας. Κι εδώ προκύπτει το εξής: τι να πρωτο-πει κανείς; Τι να πρωτο-γράψει; Από ποια θέση; Ερωτήματα που μας ώθησαν να φτιάξουμε αυτό το blog, έτσι ώστε, από κάποια αφετηρία, και μέσω του γραπτού λόγου, να ξεκινήσουμε από κάπου. Μαζί σας. Και αν η Τέχνη γίνεται καμβάς για τα συναισθήματα και για τις σκέψεις μας, ταυτόχρονα δεν αποκλείεται να διαταράσσει τα «κοινώς αποδεκτά», την «κοινή λογική», την «κοινή ησυχία». Για να βάλει –ή μήπως να σχηματοποιήσει υπάρχουσες- νέες δυναμικές στα κοινά κείμενα. Και κάπως έτσι προέκυψε η «Μύγα». Έντομο μικρό, -και όμως σκέφτεσαι κάτι πιο ενοχλητικό, ιδίως σε μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, σαν αυτές που έρχονται; Ασταμάτητη, και με έναν ασίγαστο βόμβο, ικανότητα στο να «ενοχλήσει», και –γιατί όχι;-, να «διαταράξει». Καλές πτήσεις! Η Συντακτική Ομάδα του «Μύγα Art Press»

Δείτε όλα τα άρθρα του/της miga art press →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *