Ώρα 2 τη νύχτα. Η 17η μέρα του Νοέμβρη Ξημερώνει

“Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο.
Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα
ματώσουν απ’ τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες — μα ούτε βήμα πίσω”

Ώρα 2 τη νύχτα μπαίνει στην Αθήνα στρατός και τανκ και καταλαμβάνουν επίκαιρες θέσεις. Η 17η μέρα του Νοέμβρη ξημερώνει.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 ήταν το ξέσπασμα της οργής όλων των αγωνιζόμενων και επαναστατημένων ανθρώπων, που έκαναν για άλλη μία φορά μία υπέρβαση όλων των στερεοτύπων και χαρακτηριστικών που τους αποδίδονται από την Κυρίαρχη ιδεολογία. Δεν ήταν ούτε μεμονωμένο, ούτε τυχαίο περιστατικό. Προετοιμάστηκε και προαναγγέλθηκε από φοιτητικές διαδηλώσεις οργανωμένες συνωμοτικά, εργατικές διαμαρτυρίες και κοινωνικούς αγώνες μέσα στη Χούντα.

Κάνοντας μια αναδρομή στον χρόνο και στην καταπιεσμένη ζωή , κάτω υπό την υποβολή διαταγών και συνεχούς παρακολούθησης, η εξέγερση ήταν μια ανάγκη από την άλαλη οργή της καθημερινότητας, που έπνιγε, ανθρώπους πόλεις και κυρίως την ελευθερία αυτών.

Η 17 Νοέμβρη του 1973, ήταν η ουσιαστική ένωση ενός λαού έτοιμου να διεκδικήσει. Ξεκίνησε μέσα από σημαντικά γεγονότα, χτίζοντας γερά τα θεμέλια της ελεύθερης βούλησης. Και αν στο πέρασμα των χρόνων, ο άνθρωπος τείνει να ξεχνά, αυτά που είναι ικανός να καταφέρει , κάνοντας μια αναδρομή, ας ευχηθούμε στην αφύπνιση της μνήμης και στην φωνή που θα μας “τσιρίξει” από το μέσα μας για ελευθερία.

Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου η Ελλάδα βρίσκεται στο γύψο. Υπό τη διακυβέρνηση της χούντας των συνταγματαρχών, καταργήθηκαν ατομικές ελευθερίες, φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν χιλιάδες πολίτες με μόνο κριτήριο τις πολιτικές τους πεποιθήσεις και την αντίθεσή τους στην απολυταρχία.

Το 1973, ο ηγέτης της χούντας Γεώργιος Παπαδόπουλος, ξεκίνησε κάποια διαδικασία φιλελευθεροποίησης του καθεστώτος, με μερικές αποφυλακίσεις πολιτικών κρατουμένων, με μερική άρση της λογοκρισίας, με υποσχέσεις για νέο σύνταγμα και εκλογές στις 10 Φεβρουαρίου του 1974.

sarrikostas polytexneio 3

Από την αρχή, η χούντα ήθελε και είχε βάλει σκοπό να ελέγχει τις φοιτητικές ενώσεις και με τον νόμο 2287 μπορούσε να επιστρατεύει ανά πάσα στιγμή τους συνδικαλιστές φοιτητές έτσι ώστε να μη μπορούν να δράσουν εναντίον της. Το πρώτο θύμα ήταν ο Έλληνας φοιτητής Κώστας Γεωργάκης, που σπούδαζε στην Γένοβα, της Ιταλίας, ο οποίος αυτοπυρπολήθηκε δημόσια εις ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στη χούντα.

Στης 5 Φεβρουαρίου 1973 έγινε η πρώτη αποχή των φοιτητών του Πολυτεχνείου από τα μαθήματά τους και στις 13 του ίδιου μήνα έγινε μεγάλη διαδήλωση μέσα στο Πολυτεχνείο, την οποία διέλυσαν οι αστυνομικές δυνάμεις με βία και συλλήψεις.

“Εμείς οι φοιτηταί των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ορκιζόμαστε στο όνομα της ελευθερίας να αγωνισθούμε μέχρι τέλους για την κατοχύρωση: α) των ακαδημαϊκών ελευθεριών, β)του πανεπιστημιακού ασύλου, γ) της ανακλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων”

Η πρώτη κατάληψη έγινε στη Νομική στην οδό Σόλωνος στις 21 Φεβρουαρίου 1973, από τέσσερις χιλιάδες φοιτητές με αίτημα την κατάργηση του νόμου 1347 ο οποίος επέβαλε την επιστράτευση των “Αντιδραστικών Νέων”. Η κατάληψη έληξε με την επέμβαση της αστυνομίας και αρκετές συλλήψεις.

sarrikostas polytexneio 4

Η δεύτερη κατάληψη έγινε και πάλι στη Νομική Σχολή τον Μάρτιο του 1973 και ήταν η πρώτη φορά που αναρτήθηκαν πανό με αιτήματα “Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία” κατάργηση του νόμου 1347 και 2287, απομάκρυνση της χούντας και επιστροφή στη Δημοκρατία. Πράγματα αδιανόητα για εκείνη την εποχή και ενώ η αστυνομία δεν ήξερε πως να αντιδράσει, χιλιάδες κόσμου είχε μαζευτεί κάτω από το κτήριο της Νομικής χειροκροτώντας τους φοιτητές. Το βράδυ της δεύτερης μέρας της κατάληψης η αστυνομία επενέβη και μετά από άγριο ξυλοδαρμό και δεκάδων συλλήψεων η Νομική εκκενώθηκε.

Τις ημέρες του Νοέμβρη η Αθήνα φλέγονταν από την μια άκρη μέχρι την άλλη, καθημερινές διαδηλώσεις, οδοφράγματα και άγριο κυνηγητό από την αστυνομία, σταματούσαν τα τρόλεϊ και λεωφορεία και ξυλοκοπούσαν τον κόσμο χωρίς λόγο και αιτία, οι αναμετρήσεις μεταξύ φοιτητών αλλά και οικοδόμων με τις αρχές ασφαλείας ήταν σε καθημερινή βάση, σε διάφορα σημεία των Αθηνών αλλά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.

sarrikostas polytexneio 5

Τα συνθήματα “Κάτω η χούντα” και “Ελευθερία” ήταν στην πρώτη γραμμή, το κίνημα της αντίστασης φούντωνε-μεγάλωνε ήταν φανερό ότι τίποτε δεν μπορούσε να το σταματήσει.

Στις 14 Νοεμβρίου 1973 φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα και ξεκίνησαν διαδηλώσεις εναντίον του βάναυσου στρατιωτικού καθεστώτος. Οι φοιτητές που αυτοαποκαλούνταν “Ελεύθεροι Πολιορκημένοι”, οχυρώθηκαν μέσα στο κτίριο της σχολής επί της οδού Πατησίων και ξεκίνησαν τη λειτουργία του ανεξάρτητου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου. Ο πομπός κατασκευάστηκε μέσα σε λίγες ώρες στα εργαστήρια της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών από τον Γιώργο Κυρλάκη.

“Εδώ Πολυτεχνείο! Λαέ της Ελλάδας το Πολυτεχνείο είναι σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για την Δημοκρατία”

Εκφωνητές του σταθμού ήταν η Μαρία Δαμανάκη, ο Δημήτρης Παπαχρήστος και ο Μίλτος Χαραλαμπίδης. Το πρώτο βράδυ της κατάληψης του Πολυτεχνείου μια ομάδα περίπου εκατό χουντικών νεολαίων της οργάνωσης Κόμμα 4ης Αυγούστου (Κ4Α) του Κώστα Πλεύρη μαζί με ασφαλίτες και παρακρατικούς αποφάσισαν να οργανώσουν εισβολή στο Πολυτεχνείο, αλλά ελλείψει σχεδιασμού και ηγεσίας περιορίστηκαν στην παρεμπόδιση της τροφοδοσίας των φοιτητών από εξωτερικές ομάδες περιφρούρησης.

Οι διαδηλώσεις, τα συλλαλητήρια και οι εκδηλώσεις ενάντια στο καθεστώς της Χούντας αυξήθηκαν. Κυρίως στην Αθήνα αλλά και σε σημεία της επαρχίας δημιουργήθηκαν συνθήκες εξέγερσης. Από τις 14 Νοεμβρίου μέχρι και τις 17 Νοεμβρίου (και πιο περιορισμένα μέχρι τις 18 Νοεμβρίου) στήθηκαν οδοφράγματα και διεξήχθησαν οδομαχίες μεταξύ εξεγερμένων και αστυνομίας. Τη νύχτα της 16ης Νοεμβρίου η ίδια ομάδα νεολαίων του Κ4Α που είχε συγκεντρωθεί το πρώτο βράδυ, μεταξύ των οποίων ο μελλοντικός αρχηγός της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος, (σαν απομεινάρι του τέρατος, που συνεχίσει να συντηρεί μια σάπια ιδεολογία), εκτός όσων είχαν αποφασίσει να συνδράμουν τις δυνάμεις καταστολής, όπως ο Ηλίας Τσιαπούρης, που μαζί με άλλους παρακρατικούς πυροβολούσε διαδηλωτές από την ταράτσα του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως, συγκεντρώθηκαν έξω από τα γραφεία της οργάνωσης, στη διασταύρωση των οδών Μπουμπουλίνας και Αλεξάνδρας. Διασκορπίστηκαν, ωστόσο, μετά την επίθεση ενός αγήματος αστυνομικών που δεν αντιλήφθηκε την ταυτότητά τους.

Στις 2 π.μ. της 17ης Νοεμβρίου, και ενώ οι διαπραγματεύσεις για ασφαλή αποχώρηση των φοιτητών από το χώρο του Πολυτεχνείου βρίσκονταν σε εξέλιξη, αποφασίστηκε από την μεταβατική κυβέρνηση η επέμβαση του στρατού και ένα από τα τρία άρματα που είχαν παραταχθεί έξω από τη σχολή, γκρέμισε την κεντρική πύλη. Κατά την είσοδο του άρματος συνθλίβονται 2–3 φοιτητές που βρίσκονται πίσω από την πύλη (γεγονός «λίαν πιθανό αλλά ανεπιβεβαίωτο» σύμφωνα με το πόρισμα του εισαγγελέα Τσεβά). Επίσης, από τα συντρίμμια τραυματίστηκε σοβαρά, με συντριπτικά κατάγματα στα πόδια, η φοιτήτρια Πέπη Ρηγοπούλου.Ο σταθμός του Πολυτεχνείου έκανε εκκλήσεις στους στρατιώτες να αψηφήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και στη συνέχεια ο εκφωνητής απήγγειλε τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο. Η μετάδοση συνεχίστηκε ακόμα και μετά την είσοδο του άρματος στον χώρο της σχολής. Η πτώση της πύλης ακολουθήθηκε από την είσοδο μιας μονάδας ενόπλων στρατιωτών των ΛΟΚ που οδήγησαν τους φοιτητές,, έξω από το Πολυτεχνείο, μέσω της πύλης της οδού Στουρνάρη. Οι αστυνομικές δυνάμεις που περίμεναν στα δυο πεζοδρόμια της Στουρνάρη επιτέθηκαν στους φοιτητές.Πολλοί φοιτητές βρήκαν καταφύγιο σε γειτονικές πολυκατοικίες. Ελεύθεροι σκοπευτές της αστυνομίας άνοιξαν πυρ από γειτονικές ταράτσες, ενώ άνδρες της ΚΥΠ καταδίωξαν τους εξεγερθέντες. Οι εκφωνητές του σταθμού του Πολυτεχνείου παρέμειναν στο πόστο τους και συνέχισαν να εκπέμπουν για 40 λεπτά μετά την έξοδο, οπότε συνελήφθησαν.

sarrikostas polytexneio 7

Ο Τέλης Σαρρηκώστας ήταν ο μοναδικός φωτορεπόρτερ, που βρέθηκε τη νύχτα της 17ης Νοέμβρη, στο Πολυτεχνείο:

“Το πως βρέθηκα τη βραδιά της 16ης προς 17η Νοέμβρη απέναντι από την κεντρική είσοδο του Πολυτεχνείου, (Γωνία Πατησίων και Στουρνάρη), είναι μια απίστευτη ιστορία που ακόμη και σήμερα δεν την πιστεύω ότι κατάφερα μαζί με τον διευθυντή μου Phil Dopoulo του Associated Press να είμαστε οι μόνοι δημοσιογράφοι εκεί μπροστά στο Πολυτεχνείο και να μείνω εκεί μέχρι την στιγμή που το τανκ γκρεμίζοντας την κεντρική πύλη άνοιξε τον δρόμο για την εισβολή αστυνομίας και στρατού να καταστείλουν την φοιτητική εξέγερση, αφήνοντας πίσω τους πολλούς νεκρούς και τραυματίες.

Οι σκηνές που έζησα καθ’ όλη τη διάρκεια των πέντε ωρών που ήμουν εκεί (από της 10 το βράδυ μέχρι τις τρεις τα ξημερώματα) ήταν πολλές και δεν περιγράφονται με λόγια. Συγκίνηση, ηρωισμός, ιστορικές στιγμές.

Η εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο ήταν τόσο ξαφνική που με έπιασε και εμένα εξαπίνης. Δεν περίμενα να εισβάλει.

sarrikostas polytexneio 8

Αντιθέτως, όταν γύρισε την κάννη του κανονιού προς τα πίσω και κάνοντας όπισθεν πηγαίνοντας στο απέναντι πεζοδρόμιο, νόμιζα ότι πήρε εντολή για να αποχωρήσει από το σημείο. Αυτός όμως είχε πάρει εντολή για να χτυπήσει και να μπει στο Πολυτεχνείο και αυτό έκανε με όση δύναμη διέθετε το τανκ, πέφτοντας πάνω στην κύρια είσοδο και στα παιδιά που ήταν κρεμασμένα πάνω στα κάγκελα της κεντρικής πύλης.

Πρόλαβα και τράβηξα τρία καρέ, τρεις φωτογραφίες, απ’ την εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο και στη συνέχεια, αφού απέφυγα τα χτυπήματα, με μακριά κοντάρια τριών αστυνομικών, τρέχοντας ζιγκ – ζαγκ, γιατί πίστευα ότι θα με πυροβολούσαν, έφυγα προς την οδό Ακαδημίας, φτάνοντας στο γραφείο μου, σώζοντας το πολύτιμο υλικό.

Λίγες ώρες αργότερα γύρισα και πάλι στο Πολυτεχνείο, μπήκα μέσα είδα την στραπατσαρισμένη Mercendes που λίγες ώρες πριν είχαν λιώσει οι ερπύστριες του τανκ.

sarrikostas polytexneio 9

Οι φωνές και τα ουρλιαχτά των λαβωμένων φοιτητών ήταν ακόμη ζωντανά μέσα στα αυτιά μου, αυτή τη φορά είδα πυροσβέστες με τις μάνικες στα χέρια να προσπαθούν να πλύνουν τους λεκέδες από τα αίματα, να ξεπλύνουν την ντροπή τους”

Στον επίλογο, ό,τι φοβάται ας φανερωθεί εμπρός μας, με αποτέλεσμα οι μνήμες από μία ακόμα επέτειο του πολυτεχνείου, να μας οδηγήσουν μπροστά στο τέρας της υπαρκτής εξέλιξης που αρνείται να ωριμάσει και χάνεται στο σκοτάδι. Τα πιστοποιητικά απαγορεύσεων εμποδίζουν την αρετή της ελεύθερης βούλησης, και μόνο οι μνήμες, από ένα δυνατό παρελθόν, στο παρόν , μπορεί να μας οδηγήσουν, σε ένα δυναμικό μέλλον, τιμώντας έτσι τους πεσόντες της 17ης Νοέμβρη.

Σχετικά με Κέλλυ Πήλιουρα

Γεννήθηκα σε μια κουκίδα αυτού του πελώριου "μικρόκοσμου", που ούτε ο κλασσικός Αμερικάνος δεν ξέρει. Στις 28 του Οκτώβρη και ενώ όλοι περίμεναν να γιορτάσουν την εθνική εορτή, η μαμά μου έκανε την διαφορά. Είμαι η Κέλλυ και σύμφωνα με το ιστορικό της γέννησης μου είμαι αντί- συμβατική. Από πολύ μικρή η μουσική και το διάβασμα μπήκαν στην ζωή μου , θέλοντας να ισορροπήσουν την διχασμένη προσωπικότητα που έφερα από βρέφος. Παρέμειναν δίπλα μου, πιστοί φίλοι, να καταπραΰνουν την παράξενα αθόρυβη ζωή μου... Μέσα σε όλη αυτή τη μικρή διαδρομή και παρόλο που είμαι από αυτούς που ζουν με το αίσθημα, οι αριθμοί μπήκαν στη ζωή μου και με οδήγησαν έξω από την πόρτα του Πανεπιστημίου. Κι ενώ ήμουν χαμένη μέσα στις ψυχρές γραμμές των μαθηματικών και τους παράλογους νόμους των οικονομικών, σκυμμένη στο θρανίο ονειρευόμουν ακόμη τη μέρα που η ζωή θα ξεκινούσε. Ονειρεύτηκα φλογερά μια ζωή όλο λέξεις και μουσική, φθινοπωρινά φύλλα σε ατέλειωτα ξενόφερτα βροχερά λιβάδια, με τον έρωτα και την αγάπη να χορεύουν πάνω στην λασπωμένη γη..          -Φυσικά κάτω από ένα δέντρο! Όνειρα λες; Τα "φώτα"άνοιξαν η "αυλαία" έπεσε για την βαρετή ζωή, και το θέατρο πήρε πρωταρχικό ρόλο και θέση στην ζωή μου, έχοντας συνοδοιπόρους πάντα, τα φαντασιακό, ως βασική προϋπόθεση για επιβίωση στο υπαρκτό. Σαν ηθοποιός λοιπόν, κατέκτησα μόνο λίγα Όσκαρ και κάποιες χρυσές σφαίρες, τίποτα το σημαντικό. Μετά, σκέφτηκα πως τα ωραία και σημαντικά, είναι τα μικρά, μάζεψα τα βιβλία μου και τους ήρωες τους, τις μελωδικές μου αναζητήσεις, και βγήκα πίσω από το φως, παραμένοντας πιστός δημιουργός ενός άλλου κόσμου κάθε φορά. Πότε από την θέση σκηνοθέτη, και πότε από την θέση μπροστά στο μικρόφωνο του ραδιοφώνου, επιβεβαιώνοντας την μαγεία της επικοινωνίας, μεταξύ πομπού και δέκτη. "Racing around to come up behind you again" Καλές Πτήσεις..

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Κέλλυ Πήλιουρα →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *