Duo Aster: Ηχώντας το Παρίσι στο Χώρο και στο Χρόνο

H μουσική μπορεί να σε ταξιδεύει σε μέρη που δεν έχεις πάει ποτέ. Ωστόσο, δεν είναι και τόσο συχνά να νιώθεις λες και οι μουσικοί σου εμφυσούν την ψυχή τους, ενώ παίζουν. Και αυτό συνέβη με τους Duo Aster. Τους είδα στην εμφάνισή τους στα πλαίσια του Open Platform for Artistic Research of Music Diaries International Workshop Festival 2018. Με συνάρπασε το πώς η Clio έπαιζε λες και εξέπνεε την ψυχή της στο σαξόφωνο, καθώς και το απόλυτο δέσιμο που είχαν μεταξύ τους· έπαιζαν λες και ήταν ένας μουσικός. Δεν μπορούσαν να γίνουν διακρίσεις μεταξύ του «κύριου» και του «συνοδευτικού» μέρους. Δεν μπορούσαν να γίνουν διακρίσεις μεταξύ του κάθε μουσικού και του οργάνου του. Μόνο ένα σώμα να παίζει μουσική. Ευτυχώς, λίγη ώρα μετά την εμφάνισή τους και πριν φύγουν από την πόλη καταφέραμε να βρεθουμε.

Οι Duo Aster είναι ένα καινούργιο ντουέτο, που αποτελείται από την Clio Theodoridis και τον Jonathan Nemtanu. Έρχονται από τον Καναδά –αν και αυτό μπορεί να μην είναι και απολύτως ακριβές… Το πρότζεκτ τους καλεί το κοινό να βυθιστεί στην ατμόσφαιρα του ρομαντικού Παρισιού, καθώς επίσης και του μεταπολεμικού Παρισιού, και του Παρισιού των ημερών μας. Επιθυμούν να ζωγραφίσουν στη φαντασία μας «Την Πόλη του Φωτός», και μας οδηγούν μέσα από ένα ηχητικό ταξίδι, όπου το σαξόφωνο παρουσιάζεται να υποδύεται ρόλους ασύμβατους με τα αφηγήματα τις jazz που το συνοδεύουν.

Συναντηθήκαμε σε μια ταράτσα με θέμα τα νυχτερινά φώτα της Θεσσαλονίκης. Συζητήσαμε πιάνω στο πρότζεκτ τους “Paris au fil du Temps” (Το Παρίσι μέσα στο χρόνο), τις μουσικές που κουβαλούν στις αποσκευές τους, τη μετακίνηση από τόπο σε τόπο έχοντας ως οδηγό τη μουσική τους.

Πώς ξεκινήσατε αυτό το πρότζεκτ;

Clio: Ξεκινήσαμε να παίζουμε μαζί περίπου ένα χρόνο πριν… Αλλά αυτό το πρότζεκτ είναι αρκετά πιο πρόσφατο… το ξεκινήσαμε περίπου έξι μήνες πριν. Συναντηθήκαμε στο Πανεπιστήμιο του Montreal, όπου έκανα το Μεταπτυχιακό μου και ο Jonathan το Διδακτορικό του, και οι δύο στην ερμηνεία. Έψαχνα ένα πιανίστα για να παίξουμε τη Σονάτα του Franck. O Jonathan ενδιαφέρθηκε για το συγκεκριμένο έργο, κι έτσι ξεκινήσαμε τις πρόβες. Μετά το ρεσιτάλ για την αποφοίτηση, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε το πρότζεκτ.

Και ποια είναι η ιστορία του ονόματός σας;

Clio: “Aster” είναι η ονομασία για ένα αγριολούλουδο, πραγματικά όμορφο, το οποίο φυτρώνει στα βουνά της Γαλλίας, και πιο συγκεκριμένα στα “Vercors”.

Έχετε συνδέσει το όνομα με το ρεπερτόριό σας ή με κάποια συγκεκριμένη ιστορία…;

Jonathan: Όχι… Απλά μας άρεσε, και θέλαμε κάποιο είδος «πλαισίου» για να εντάξουμε τη μουσική μας… χωρίς περαιτέρω σκέψη. Δε σκεφτήκαμε βασικά ποτέ να το εξηγήσουμε σε άλλους.

Clio: Αργότερα, μάθαμε πως “Aster” στην κρεολή σημαίνει «γεια σου», αλλά δεν το ξέραμε αυτό όταν διαλέξαμε τη λέξη για το όνομά μας.

 Είχε ενδιαφέρον η επιλογή σας να παρουσιάσετε τη συναυλία σας μέσα στο πλαίσιο μιας ιστορίας…

Jonathan: Λοιπόν, είναι δύσκολο να γεμίσουν στις μέρες μας οι χώροι συναυλιών, γι’ αυτό θέλαμε να φτιάξουμε ένα πλαίσιο για αυτό που θέλαμε να πούμε. Για να ενθαρρύνουμε τη φαντασία του κοινού, να φτιάξουμε μια ιστορία που θέλαμε να μοιραστούμε με το κοινό. Ο κόσμος έχει αλλάξει, αλλά η φόρμα της συναυλίας δεν έχει αλλάξει. Έτσι θέλαμε να φτιάξουμε κάτι ενδιαφέρον για να απευθυνθούμε στο κοινό…

Clio: … να έχουμε μια ιστορία που να «οδηγεί» κατά κάποιον τρόπο το κοινό μέσα από τη μουσική που θέλαμε να παίξουμε…

Και τώρα η ιστορία σας ήταν «το Παρίσι μέσα στο Χρόνο». Είναι μία πόλη συγκεκριμένη, όπου πολλές κουλτούρες συνυπάρχουν, ακόμα και μη-Γαλλικές, αλλά παρόλα αυτά που θεωρούνται Γαλλικές. Αυτό τι σημαίνει για σας;

Clio: Βασικά, πάντα είμαστε ξένοι. Γεννήθηκα στην Ελλάδα, αλλά η μητέρα μου είναι Γαλλίδα, κι έτσι σε ένα βαθμό θεωρούμουν «ξένη». Μετά, πήγα στη Γαλλία, αλλά καθώς προερχόμουν από την Ελλάδα, πάλι θεωρούμουν «ξένη», και κατόπιν στον Καναδά, όπου για άλλη μια φορά ήμουν «ξένη»… Έχω διδαχτεί τη γαλλική τεχνική για να παίζω σαξόφωνο, όμως έχω προσθέσει και ό,τι έχω φέρει από την Ελλάδα.

Jonathan: Εγώ, έχω μεγαλώσει στο Παρίσι, αλλά οι ρίζες μου είναι Ρουμάνικες και Σκωτσέζικες, κι αν πάω ακόμα πιο πίσω, οι ρίζες μου εντοπίζονται σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, ακόμα και της Ανατολικής Μεσογείου. Και μόλις έγινα δεκαοχτώ χρονών, έφυγα από το σπίτι για να ζήσω επίσης σε άλλες χώρες, για τις μουσικές μου σπουδές. Παρόλα αυτά, θεωρούμε τους εαυτούς μας Γάλλους μουσικούς.

Clio: Θεωρούμε τους εαυτούς μας Γάλλους μουσικούς, γιατί έχουμε διδαχτεί τη Γαλλική τεχνική, ο τρόπος που παίζουμε μουσική δείχνει ότι είμαστε μέρος της Γαλλικής Σχολής.

Jonathan: νιώθω Γάλλος, γιατί έγινα πιανίστας στη Γαλλία. Έμαθα να παίζω πιάνο στη Γαλλία, την τεχνική κτλ. Αλλά επίσης έμαθα να ερμηνεύω, να «κάνω μουσική» στον Καναδά… Υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο…

Clio: Επιπλέον, διαλέξαμε το Παρίσι, γιατί πάντα, στο παρελθόν, σήμερα, μπορείς να βρεις τόσο διαφορετικές συναντήσεις των πολιτισμών, μπορείς να βρεις τόσο διαφορετικές κουλτούρες, νέους συνδυασμούς αναμεταξύ τους. Υπάρχουν μετανάστες, άνθρωποι από όσες χώρες που τώρα μένουν στη Γαλλία, άνθρωποι από τις πρώην αποικίες της Γαλλίας… και επίσης υπάρχουν άνθρωποι από άλλες χώρες που ήρθαν στο Παρίσι, για παράδειγμα για να σπουδάσουν μουσική, και μετά έμειναν στο Παρίσι. Φέρουν τις δικές τους ιδιαίτερες κουλτούρες, αλλά ζουν στο Παρίσι.

Joanathan: Θέλαμε κατά κάποιον τρόπο να μοιραστούμε αυτά που γνωρίζουμε για το Παρίσι… Στο Παρίσι, ο Debussy δημιούργησε την ξεχωριστή του μουσική… Και φυσικά υπάρχουν κι άλλοι συνθέτες…  Αλλά επίσης, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας πως σύγχρονος του Debussy, ήταν για παράδειγμα ο Wagner, ένα σημαντικό παράδειγμα της Γερμανικής μουσικής παράδοσης… Έτσι, οι Γάλλοι έπρεπε να δημιουργήσουν ξεχωριστή μουσική, και ως αντίθεση με τη Γερμανική παράδοση… Αλλά, φυσικά, κοινά στοιχεία μπορούν να εντοπιστούν…

Clio: Και φυσικά, εκείνη την εποχή υπάρχε και η πολύ γνωστή Έκθεση του Παρισιού που είχε μεγάλο αντίκτυπο…

Jonathan: Πάντα βρίσκεις κάτι που λειτουργεί σαν συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες.

Έχετε παρουσιάσει το συγκεκριμένο πρότζεκτ κάπου αλλού;

Clio: Είναι η πρώτη φορά που το παρουσιάζουμε σε κοινό. Έχουμε παίξει κάποια από αυτά τα έργα παλιότερα, αλλά δεν ήταν στο πλαίσιο του συγκεκριμένου πρότζεκτ. Και επίσης έχουμε σκέψεις για περαιτέρω εξέλιξη, καθώς και για να το παρουσιάσουμε και σε άλλες συναυλίες. Για παράδειγμα, θα το παρουσιάσουμε σε συναυλία ξανά στην Ελλάδα, αυτή τη φορά όμως για την ΕΡΤ, το Μάρτιο.

Το έργο του Ciesla “Ocre Rouge” έχει στοιχεία της παράδοσης, του δημοφιλούς ιδιώματος του klezmer. Παρόλα αυτά το έργο εντάσσεται στην έντεχνη μουσική. Ποιες είναι οι σκέψεις σας γι’ αυτό;

Jonathan: Αυτό το έργο μπορεί να παίζεται και να θεωρείται ως έργο της έντεχνης μουσικής. Παρόλα αυτά, το αν μπορεί να θεωρηθεί ή όχι «δημοφιλές» έργο της έντεχνης μουσικής είναι ακόμα πολύ νωρίς για να το ξέρουμε. Για να είναι ένα έργο δημοφιλές, χρειάζεται να το ξέρει ο κόσμος. Αυτό μπορεί να παρουσιαστεί ως μέρος της έντεχνης μουσικής. Είναι πολύ «κλασικό», ταυτόχρονα όμως «έχει πλάκα». Μπορεί να ακούγεται εύκολο, αλλά η πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με αυτό που «ακούγεται». Και επίσης έχει μεγάλη αντίθεση με τη λογική της Σονάτας του Franck. Ενώ η Σονάτα του Franck είναι ένα ταξίδι με αρχή και τέλος, αργό, που ενθαρρύνει την εσωτερικότητα, στο έργο του Ciesla “Ocre Rouge”, έχεις την προφορική παράδοση, να μεταφέρεται στη γραπτή παρτιτούρα. Η λογική είναι τελείως διαφορετική.

Πώς στήσατε το ρεπερτόριο για τη συναυλία; Τι προηγείται, η μουσική ή ιστορία που θα αφηγηθείτε;

Clio: Πριν απ’ όλα διαλέξαμε τα έργα που μας άρεσαν. Για παράδειγμα, έψαχνα έναν πιανίστα για να παίξει τη Σονάτα του Franck, και του Jonathan πραγματικά του άρεσε.

Jonathan: Προέρχομαι από μια οικογένεια βιολονίστων – η Σονάτα του Franck αρχικά γράφτηκε για βιολί. Έτσι, πρότεινα να παίξω –γιατί όχι με σαξόφωνο;-, και η Clio συμφώνησε. Έχει πλάκα να παίζεις έργα όπως αυτά που διαλέξαμε, να προσπαθείς να κατανοήσεις τις ταυτότητες, την ροή του κάθε έργου… να βρίσκεις κάτι ιδιαίτερο για κάθε έργο. Ο Franck ήταν Βελγικής καταγωγής, αλλά θεωρείται Γάλλος συνθέτης, ο Alexis Ciesla είναι Γάλλος, αλλά το έργο του “Ocre Rouge” έχει αναφορές στην klezmer, ο Fuminori Tanada είναι Γιαπωνέζος, αλλά ζει και συνθέτει στο Παρίσι, και το έργο του “Mysterious Morning” είναι μέρος του Γαλλικού ρεπερτορίου για το σαξόφωνο.

Clio: Στην αρχή είχαμε λοιπόν τα έργα. Βρήκαμε ένα σύνδεσμο. Υπάρχουν κοινοί τόποι στον ήχο. Παρόλο που είναι έργα διαφορετικών συνθετών, και έχουν διαφορές στο στιλ, υπάρχουν σημεία όπου ο ήχος είναι πραγματικά ακριβής, και διακριτός, λες και μιλάς Γαλλικά. Υπάρχουν πολλά κοινά σημεία μεταξύ της γλώσσας και του τρόπου που πρέπει να παίζεις σύμφωνα με τη Γαλλική Σχολή. Παρά τον απόηχο από τις διαφορετικές κουλτούρες μπορείς να καταλάβεις ότι τα έργα είναι γαλλικά. Και αν αναλογιστούμε το Παρίσι ιστορικά, θα δούμε πως καθ’ όλη τη διάρκεια ήταν πολυεθνικό. Και παρόλα αυτά αντιπροσωπεύει τη Γαλλία. Αντίστοιχα, αυτά τα έργα αντιπροσωπεύουν τη Γαλλία του σήμερα.

Jonathan: Στο Παρίσι μπορείς να δεις τις διάφορς κοινωνικές ομάδες, τις τάξεις. Έχεις ανθρώπους από άλλες χώρες που έρχονται στο Παρίσι να δουλέψουν, να ζήσουν, να σπουδάσουν μουσική. Κάποιοι από αυτούς μένουν εκεί…

Clio:… και τότε γεννούν κάτι καινούργιο… Βασικά, κάτι αντίστοιχο συνέβη και με μένα, καθώς δεν κατάγομαι πρωταρχικά από τη Γαλλία, αλλά έχω ζήσει και διδαχτεί μουσική εκεί.

Jonathan: Και επίσης, αν είσαι μουσικός, δεν ξέρεις ποτέ, πού θα καταλήξεις για να παίζεις τη μουσική σου, ειδικά αν θέλεις να ζήσεις από τη μουσική σου. Άλλωστε, είναι ένας δύσκολος κόσμος για μουσικούς… πάντα ήταν.

Clio: Ναι, γιατί ο πολιτισμός δεν θεωρείται σημαντικός, υποβιβάζεται. Είναι πολύ συνηθισμένο να μην είναι πλήρως κατανοητό τι κάνουμε ακριβώς ως μουσικοί. Για παράδειγμα, μου έχει συμβεί να πω πως είμαι μουσικός, και ο άλλος να μου απαντήσει πως, «ναι… κι εγώ έμαθα φλάουτο, όταν ήμουν στο δημοτικό», αλλά δεν είναι το ίδιο. Το να είσαι επαγγελματίας μουσικός συνεπάγεται πολύ περισσότερα από αυτό… Ή κάποιος με ρώτησε, «οκ, και ποια είναι η δουλειά σου;». Στις μεγάλες πόλεις του Καναδά, ίσως να μην είναι τόσο δύσκολο, αλλά τώρα που θα πάμαι στο Chicoutimi, μια επαρχιακή πολη του Καναδά, όπου ο Jonathan θα διδάξει στο Κονσερβατόριο εκεί, θα δούμε.

Jonathan: Φυσικά, πέρα από το να ζούμε από τη μουσική μας, για μας είναι πολύ σημαντικό να παρουσιάζουμε τη μουσική μας. Γι’ αυτό άλλωστε παίξαμε και στην Ελλάδα.

Clio: Θέλαμε να παρουσιάσουμε το σαξόφωνο στην Ελλάδα, γιατί η Ελλάδα είναι η χώρα μου. Θέλαμε να δείξουμε ότι το σαξόφωνο δεν είναι μόνο ένα όργανο για να παίζεις jazz, αλλά έχει πάρα πολλές δυνατότητες. Και, ας πούμε, πως είναι και το όνειρο του νέου ερμηνευτή να παρουσιάζει στους ανθρώπους τις δυνατότητες ενός, μουσικού οργάνου.

Jonathan: Ο στόχος μας είναι να δείξουμε το σαξόφωνο. Θέλω να αναγνωριστεί η μουσική. Το σαξόφωνο είναι ένα νέο όργανο, και θέλω να αναγνωριστεί, να δείξω τις δυνατότητες που έχει ως μουσικό όργανο. Γι’ αυτό παίζουμε σε συναυλίες. Ναι, είναι η δουλειά μας, αλλά είναι επίσης όμορφο, να ξέρεις, πως άνθρωποι μπορεί να ανακαλύψουν νέα, υπέροχη μουσική εξαιτίας σου, ή ίσως ακόμα να ξεκινήσουν μαθαίνουν το ίδιο όργανο, αφού σε ακούσουν να παίζεις. Και αυτό έχει συμβεί.

Οι Duo Aster έπαιξαν στη συναυλία στο Open Platform for Artistic Research of Music Diaries International Workshop Festival 2018 :

César Franck– Sonate in A major for violin (1st and 4th movement)

Alexis Ciesla– Ocre Rouge

Fuminori Tanada– Mysterious Morning

O Jonathan και η Clio προγραμματίζουν πολλές συναυλίες, τόσο solo, ως και ως Duo Aster, σε διάφορα μέρη ανά τον κόσμο.

Η Clio μαζί με το Ensemble Saxologie θα εμφανιστούν στις 29 και 30 Αυγούστου στο Maison Symphonique de Montréal.

Ο Jonathan θα εμφανιστεί solo και με βιολί στις 12,13,14 Οκτωβρίου στο Petit Theatre στο Παρίσι.

Τέλος, αλλά ίσως ακόμα πιο σημαντικά! Οι Duo Aster θα εμφανιστούν στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ στις 29 Μαρτίου 2019.

 

Σχετικά με Χρυσή Κυρατσού

Γραπτός λόγος ή προφορικός λόγος; Να μιλήσεις για τη μουσική; Και αν μιλήσεις τελικά τι να πρωτοπείς για μια μουσική εμπειρία; Αλλά και γενικότερα, αν αρχίσεις να μιλάς για κάθε εμπειρία της ζωής σου σε κάποιον τρίτο, προκύπτει το ερώτημα: «και τώρα πού να εστιάσω»; Γιατί κι ο άλλος ή η άλλη που έτυχε να σε ακούν, δεν θα κάτσουν να ασχοληθούν και πολύ. Κι έπειτα, πού να δίνω περισσότερη έμφαση, στο «συναίσθημα» και στη «ζωντανή εμπειρία», ή μήπως σε πιο «στεγνές» πληροφορίες; Και σε τι «αναλογία» τελικά»…. Κάτι τέτοια ερωτήματα μου φαίνεται συναντά μια μουσικός, που κάποτε , εκεί στην εφηβική Αποκάλυψη, αποφάσισε πως «η Πανκ αλλάζει τον κόσμο», μετά ήρθε η προσγείωση της ενηλικίωσης (όχι με την έννοια της ηλικίας στην ταυτότητα, αλλά με την έννοια της «ωριμότητας», της «σοβαρότητας» και τα λοιπά συμπαρομαρτούντα), που ομολογουμένως δεν κράτησε και πολύ. Κάτι η εθνομουσικολογία, κάτι το ραδιόφωνο, κάτι η μαγεία της Μουσικής (live ή μη), είναι και αυτός ο Ήχος που επηρεάζει κάθε κύτταρο του σώματός σου, και η απογείωση ήρθε. Και μαζί της και η «Μύγα». Το επόμενο ερώτημα που θα μας απασχολήσει, έχει τεθεί από τους Clash και είναι: “Should I stay or should I go now? If I go, there will be trouble, And if I stay it will be double”….. Άντε, να δούμε! Και καλή μας τύχη!

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Χρυσή Κυρατσού →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *